Sommige ontwerpers laten een handtekening achter die zo kenmerkend is dat je hun hand herkent voordat je het label leest. Carlo Nason is er zo een. Hij werkte bij enkele van de belangrijkste ovens van Murano — waaronder A.V. Mazzega — en ontwikkelde een beeldtaal die in de natuur wortelt: druppels, bloemblaadjes, zachte biomorfe krommingen die minder ontworpen dan gegroeid lijken. Zijn invloed op de Italiaanse verlichting van de jaren 60 en 70 is alomtegenwoordig en vaak niet vermeld. Als je eenmaal weet waar je op moet letten, zie je het overal.
Wie was Carlo Nason?
Carlo Nason werd in 1935 op Murano geboren en kwam uit een van de oudste glasmakersfamilies van het eiland. Hij groeide op in de oven — niet als bezoeker, maar als iemand voor wie de hitte, de adem en het gesmolten glas gewoon de textuur van het dagelijks leven waren. Wat hij aan die erfenis toevoegde, was het oog van een ontwerper: een gevoel voor vorm dat verder ging dan de Venetiaanse decoratieve traditie, richting iets sculpturalers, moderners en nauwer verbonden met de organische wereld.
Aan het begin van zijn carrière, in de jaren 60, werkte hij samen met de familieglasfabriek V. Nason & C, waar stukken ontstonden die nu in de vaste collectie van het Corning Museum of Glass in Corning, New York, hangen — een van 's werelds belangrijkste instellingen voor de studie van glas als kunst en ambacht.
Tussen 1965 en 1980 werkte hij samen met A.V. Mazzega uit Murano, wat een aantal van de meest herkenbare stukken van die periode opleverde. Die werken — inmiddels niet meer in productie — duiken regelmatig op bij grote internationale veilinghuizen. Hij werkte ook met alle belangrijke fabrikanten van Murano: Vetreria Vistosi, Vetreria Carlo Moretti en Vetreria Livio Seguso.
Vanaf de jaren 80 breidden zijn samenwerkingen zich uit met Gruppo Firme Di Vetro uit Salzano, Vetreria De Majo uit Murano en Leucos uit Salzano.
Nasons bereik ging verder dan glas. Hij ontwierp skischoenen voor Garmont, keramiek voor Baldelli en deed grafisch ontwerp voor verschillende bedrijven. Hij was glasadviseur voor Casinos Austria in Wenen. Als gepassioneerd fotograaf won hij in de jaren 60 en 70 tal van wedstrijden.
Zijn werk is opgenomen in de collecties van internationale musea en talrijke privécollecties over de hele wereld.
De organische wending in de Italiaanse verlichting
Om Nasons betekenis te begrijpen, moet je weten wat het Italiaanse design in de jaren 60 deed. De naoorlogse periode had een golf van rationalistisch, geometrisch modernisme voortgebracht — strakke lijnen, industriële materialen, de invloed van het Bauhaus. Halverwege de jaren 60 diende zich een tegenbeweging aan: ontwerpers die warmte terug wilden, die zich aangetrokken voelden tot natuurlijke vormen, onregelmatige oppervlakken en materialen die de hand van de maker toonden.
Murano-glas was daar perfect op voorbereid. Het was van nature organisch — gevormd door adem en zwaartekracht, nooit volmaakt symmetrisch, altijd een beetje levend. Nason begreep dat en werkte ermee in plaats van ertegenin. Waar andere ontwerpers geometrische precisie aan glas probeerden op te leggen, liet hij het materiaal de vorm suggereren.
Het resultaat was een oeuvre dat tegelijk eeuwenoud en modern aanvoelt: hanglampen met druppels die herinneren aan Venetiaanse glastradities maar volkomen hedendaags ogen; wandlampen met oppervlakken die verschuiven tussen glad en getextureerd, glanzend en mat; kroonluchters waarin de afzonderlijke elementen — druppels, bloemblaadjes, schijven — een geheel vormen dat meer is dan de som der delen.
Nasons kenmerkende vormen: waar je op let
Druppel- en traanvormen — de langgerekte druppel is misschien wel het meest terugkerende motief. Hij verschijnt in hanglampen, in kroonluchterelementen, in kappen van wandlampen. De vorm is eenvoudig, maar de uitvoering varieert: sommige druppels zijn helder, sommige gekleurd, sommige met interne insluitsels, sommige met contrasterende oppervlaktebehandelingen. Onze Murano-kroonluchter met hemelsblauwe druppels toont deze taal duidelijk — neerdalende druppelelementen in een koel blauw dat onder elke hoek anders het licht vangt.
De invloed van de fazzoletto — de zakdoekvorm, in de jaren 40 vernieuwd door Fulvio Bianconi voor Venini, werd een toetssteen voor de hele generatie ontwerpers die volgde, Nason inbegrepen. Het zachte, gevouwen silhouet — glas gevangen midden in de beweging, alsof het gedrapeerd in plaats van geblazen is — keert terug in zijn werk en dat van zijn tijdgenoten. Onze roze satijnen zakdoek-hanglamp draagt die afstamming: vloeiende organische krommingen, een vorm die zijn gedaante lijkt te hebben gevonden in plaats van opgelegd gekregen.
Contrasterende oppervlaktebehandelingen — net als Mazzega's kenmerkende dubbele textuur werkte Nason vaak met glas dat aan verschillende kanten anders oogde. Glad en satijnachtig, helder en gematteerd, glanzend en mat. Dat was geen decoratieve complexiteit om de complexiteit — het was een manier om een statisch object dynamisch te laten voelen, zodat het stuk veranderde terwijl je eromheen liep.
Warme kleurenpaletten — amber, karamel, cognac en gerookte tinten komen door Nasons werk heen terug, vaak in combinatie met helder of wit glas. De warmte is bewust: deze stukken zijn ontworpen om een gouden, flatteus licht te geven, geen klinisch wit.
De context van Mazzega
Wat de samenwerking tussen Nason en Mazzega zo productief maakte, was de afstemming tussen zijn ontwerpgevoel en Mazzega's productiemogelijkheden. De glasmakers van Mazzega waren vaardig in het werken met dik, zwaar glas — het soort dat een complexe vorm kon dragen zonder in te storten, en dat het gewicht had om een druppelhanglamp substantieel in plaats van delicaat te laten aanvoelen. Nasons organische vormen vroegen precies daarom: glas met aanwezigheid, glas dat sculpturaal gewicht kon dragen.
De stukken die uit deze samenwerking voortkwamen — en uit de bredere Mazzega-productie van die tijd — behoren tot de fysiek meest overtuigende objecten in vintage Italiaanse verlichting. Ze hebben een dichtheid en tactiliteit die foto's maar moeilijk vangen. In het echt zijn het gewicht van het glas, de overgang tussen oppervlaktetexturen en de manier waarop de amberkleurige insluitsels gloeien als het licht aan is, ervaringen die bij het object zelf horen.
Werk van Nason en in Nasons geest verzamelen
Stukken met bevestigde toeschrijving aan Carlo Nason — gedocumenteerd in veilingarchieven of designliteratuur — brengen een meerprijs op. Maar de bredere categorie Mazzega-productie uit de jaren 60 en 70 die door Nason is beïnvloed, vertegenwoordigt uitzonderlijke waarde: objecten met hetzelfde ontwerp-DNA, dezelfde materiaalkwaliteit, dezelfde visuele intelligentie, tegen prijzen die de moeilijkheid van toeschrijving weerspiegelen en niet een tekortkoming van de objecten zelf.
Voor verzamelaars tellen de fysieke kenmerken zwaarder dan het label. Een stuk met de dubbele oppervlaktetextuur, de organische vormentaal, het warme kleurenpalet en het zware, met de hand bewerkte glas van deze periode is een stuk dat het bezitten waard is — ongeacht of een papieren spoor het aan de naam van een specifieke ontwerper koppelt.
→ Lees ook: Authentiek Murano-glas herkennen – de gids voor verzamelaars
→ Lees ook: Waarom vintage Murano-glas een goede investering is
Wij hebben geen Nason — wel zijn ontwerptaal
Stukken van Carlo Nason met bevestigde toeschrijving zijn zeldzaam en duur. Wat wij wel hebben zijn objecten uit dezelfde esthetische wereld: Mazzega-productie uit dezelfde periode, stukken die dezelfde organische gevoeligheid, dezelfde materiaalkwaliteit en dezelfde toewijding aan glas als sculpturaal in plaats van decoratief medium laten zien.
Voel je je aangetrokken tot Nasons werk, dan spreken deze stukken uit onze collectie dezelfde taal:
- Set van 2 wandlampen toegeschreven aan Toni Zuccheri voor Mazzega — karamelkleurige en heldere druppel — druppelvormen, dubbel oppervlak, chromen onderdelen. Het dichtst bij een bevestigde Mazzega-ontwerpertoeschrijving in onze catalogus.
- Mazzega vintage Murano-glazen vierkante gematteerde wandlamp — karameldruppel — het karameldruppelmotief, dik met de hand bewerkt glas, dubbele textuur.
- Roze satijnen zakdoek-hanglamp — de fazzoletto-afstamming, organische krommingen, warme satijnen afwerking.
- Murano-kroonluchter met hemelsblauwe druppels — de druppelvormentaal in een koel palet.
