Het eiland Murano is sinds 1291 de wereldhoofdstad van decoratief glas, toen de Venetiaanse Republiek alle glasmakers beval daarheen te verhuizen — officieel om het brandgevaar in Venetië te beperken, maar in werkelijkheid om hun onbetaalbare handelsgeheimen binnen één enkel, beheersbaar eiland te houden. Glasmakers kregen buitengewone privileges: ze mochten zwaarden dragen, hun dochters mochten met Venetiaanse adel trouwen en hun zonen werden als heren beschouwd. In ruil daarvoor mochten ze niet vertrekken. De geheimen bleven op het eiland.
Zeven eeuwen later bepalen die geheimen nog steeds enkele van de mooiste glazen objecten ooit gemaakt. Maar niet al het Murano-glas ziet er hetzelfde uit — en het verschil tussen technieken kennen is wat een kenner van een toevallige toerist scheidt. Hier is je complete gids.
Deel een: technieken eigen aan Murano
1. Lattimo — de melkglastraditie
Wat het is: Lattimo (van het Italiaanse latte, melk) is ondoorzichtig wit glas, gemaakt door tinoxide, arseen of calciumfosfaat aan de gesmolten glasmassa toe te voegen. Het resultaat is een dicht, porseleinachtig wit dat geen licht doorlaat — maar in verlichting gloeit het met een prachtig zachte, diffuse lichtkracht in plaats van een hard puntlicht.
Geschiedenis: De techniek werd in de 15e eeuw ontwikkeld toen Murano-glasmakers het uiterlijk van Chinees porselein probeerden na te bootsen. Venetiaanse kooplieden wilden een lokaal alternatief. Het resultaat was iets volledig eigens — geen porselein, maar glas met een eigen, stille schoonheid.
Hoe herken je het: Echt Lattimo is volledig ondoorzichtig — houd het voor een sterke lamp en er komt geen licht doorheen. Pas op voor goedkoper opaalglas dat als Lattimo wordt verkocht — opaal is doorschijnend, terwijl Lattimo volledig ondoorzichtig is.
→ Bekijk een Lattimo-voorbeeld in onze collectie
2. Filigrana — de traditie van glasdraden
Wat het is: Filigrana is de overkoepelende Murano-techniek waarbij dunne glasdraden of -staafjes — meestal wit of gekleurd — in het lichaam van een geblazen glasobject worden ingebed om lineaire patronen te maken. Het is een van de oudste en meest gevierde Murano-tradities, daterend uit de 16e eeuw, en omvat verschillende afzonderlijke subtechnieken.
De drie hoofdsoorten:
- Filigrana a fili — parallelle draden die verticaal door het glas lopen en zuivere rechte lijnen zonder draaiing vormen. Dit geeft het klassieke “witte streep”-effect dat je in veel Italiaanse stukken uit het midden van de vorige eeuw ziet.
- Filigrana a retortoli (ook Zanfirico genoemd) — de staafjes worden tijdens het blazen gedraaid, waardoor spiraal- of schroefpatronen ontstaan. Visueel de meest dramatische van de drie.
- Filigrana a reticello — twee lagen gedraaide staafjes die in tegengestelde richting over elkaar liggen en een fijn net- of roosterpatroon vormen, met op elk kruispunt een klein ingesloten luchtbelletje. De technisch meest veeleisende van alle Murano-technieken.
Hoe herken je het: Filigrana-lijnen zitten altijd in het glas — nooit op het oppervlak geschilderd. Strijk met je vinger over het oppervlak: het moet volkomen glad zijn. Let bij a reticello op de kleine luchtbelletjes op elk kruispunt van het net.
→ Bekijk een Filigrana-voorbeeld in onze collectie
3. Zanfirico — de kunst van het gedraaide staafje
Wat het is: Zanfirico is de populaire naam voor filigrana a retortoli — de gedraaide variant van de Filigrana-traditie. Dunne staafjes gekleurd of wit glas — canes genoemd — worden in een nauwkeurig patroon rond een centrale glasmassa gelegd, daarna verhit, opgeblazen en tegelijk gedraaid, waardoor de staafjes in perfecte schroefpatronen door het lichaam van het stuk kronkelen.
Hoe herken je het: Zoek naar doorlopende spiraallijnen in het glas — niet op het oppervlak geschilderd. Authentieke Zanfirico-lijnen hebben diepte; ze zitten in het glas. Onregelmatige afstanden of op het oppervlak aangebrachte decoratie wijzen op imitatie.
4. Sommerso — kleur zwevend in glas
Wat het is: Sommerso betekent “ondergedompeld” in het Italiaans. Een massa intens gekleurd glas wordt omhuld door één of meer lagen helder glas, waardoor de kleur in het stuk lijkt te zweven. Sommerso zoals wij het kennen werd in de jaren 30–50 geperfectioneerd door Flavio Poli voor Seguso Vetri d’Arte.
Hoe herken je het: Strijk met je vinger over het oppervlak — dat moet volkomen glad en helder zijn. De kleur zit volledig binnenin. Zoek naar de kenmerkende ophoping van kleur op de dikkere delen van het stuk.
5. Millefiori — duizend bloemen
Wat het is: Millefiori (“duizend bloemen”) heeft wortels in oud-Romeins en Egyptisch glas. Bundels verschillend gekleurde glasstaafjes worden versmolten tot één samengestelde staaf en daarna uitgerekt tot hij piepklein is. Als je hem in plakjes snijdt, onthult elke snede een ingewikkeld bloem- of geometrisch patroon — een miniatuurmozaïek in glas.
Hoe herken je het: Elke bloem of elk motief moet volkomen consistent zijn — hetzelfde patroon herhaald, elk een doorsnede van dezelfde staaf. Let op scherpe randen en heldere kleurdefinitie.
→ Bekijk een Millefiori-voorbeeld in onze collectie
6. Murrine — de kunst van het staafje
Wat het is: Murrine is de bredere categorie die Millefiori en elke andere gepatroonde glasstaaf omvat die in plakjes wordt gesneden om een ontwerp in doorsnede te tonen. Waar Millefiori bloempatronen maakt, kan Murrine geometrisch, abstract of figuratief zijn. Vintage Murrine-stukken uit de jaren 50–70 worden steeds meer verzameld.
7. Avventurina — het glas van het toeval
Wat het is: Avventurina bevat kleine metalen kristallen — traditioneel koper, soms goud of zilver — die door de glasmatrix zijn verspreid en een fonkelend, sterrenstelselachtig effect geven. De naam komt van avventura (toeval), omdat de techniek naar verluidt in de 17e eeuw bij toeval werd ontdekt.
Hoe herken je het: Echte Avventurina heeft een driedimensionale glinstering — de metalen vlokjes zitten in het glas, niet op het oppervlak. Imitaties gebruiken oppervlaktecoatings die er in vergelijking vlak uitzien.
→ Bekijk een Avventurina-voorbeeld in onze collectie
8. Pulegoso — de organische bel
Wat het is: Pulegoso-glas ontstaat door een chemisch middel aan het gesmolten glas toe te voegen, waardoor gasbellen vrijkomen die bij het afkoelen voorgoed in het glas blijven zitten. Ontwikkeld door Napoleone Martinuzzi bij Venini aan het eind van de jaren 20 en in de jaren 30, was het een radicale breuk met Murano’s traditie van precisie — bewust ruw, organisch en anticlassiek.
In verlichting: De bellen verstrooien het licht in alle richtingen en zorgen voor een zachte, alzijdige gloed. Elke bel werkt als een kleine lens die het licht buigt en verspreidt. Het effect is warm, intiem en diep sfeervol.
Hoe herken je het: De bellen zitten verspreid door het hele glaslichaam — niet alleen aan het oppervlak. Het oppervlak zelf is glad; de textuur zit volledig binnenin.
→ Bekijk een Pulegoso-voorbeeld in onze collectie
9. Incamiciato — het gejaste glas
Wat het is: Incamiciato (“in een jasje” in het Italiaans) verwijst naar glas dat in één of meer buitenlagen van contrasterende kleur is verpakt, waardoor scherpe, duidelijk afgebakende kleurgrenzen ontstaan. Anders dan bij Sommerso — waar kleur vrij zweeft — maakt Incamiciato strakke, architecturale overgangen. Het werd veel gebruikt in Italiaanse verlichting uit de jaren 60–70 voor tweekleureneffecten.
→ Bekijk een Incamiciato-voorbeeld in onze collectie
10. Vetro Corroso — het gecorrodeerde oppervlak
Wat het is: Corroso betekent “gecorrodeerd” — bij de techniek wordt afgewerkt glas aan fluorwaterstofzuur blootgesteld, waardoor een onregelmatige, gepokte oppervlaktetextuur ontstaat. Ontwikkeld bij Venini in de jaren 30 als bewuste afwijzing van decoratieve perfectie — glas als ruw materiaal, niet als gepolijste luxe.
Hoe herken je het: Het oppervlak voelt ruw en onregelmatig aan — niet glad zoals matglas, maar echt getextureerd, bijna als steen.
→ Bekijk een Vetro Corroso-voorbeeld in onze collectie
11. Bullicante — gecontroleerde bellen
Wat het is: Vergelijkbaar met Pulegoso maar gedisciplineerder — Bullicante brengt bellen aan in een gecontroleerd, regelmatig patroon. Waar Pulegoso organisch en onvoorspelbaar is, is Bullicante geordend en precies, wat een meer geometrische, architecturale textuur geeft.
12. Graniglia — effetto rugiada / ijsglas
Wat het is: Graniglia (van grana, korrel) is een techniek waarbij kleine glasfragmenten of -korrels — vaak in contrasterende kleuren — op het oppervlak van een heet glasobject worden aangebracht en door opnieuw verhitten in het glas worden versmolten. Het resultaat is een ruwe, kristallijne oppervlaktetextuur die lijkt op rijp, dauwdruppels (effetto rugiada) of gebroken ijs.
Hoe herken je het: Het oppervlak voelt ruw en korrelig aan — als fijn schuurpapier of suikerkristallen. Anders dan Vetro Corroso (met zuur gepokt) heeft Graniglia een verheven textuur van toegevoegde glasdeeltjes.
→ Bekijk een Graniglia-voorbeeld in onze collectie
13. Vetro con Scaglie — glas met platte vlokken
Wat het is: Scaglie betekent “schubben” of “vlokken” — platte fragmenten gekleurd glas die in het oppervlak van een geblazen stuk worden ingebed en een mozaïek- of schubbenpatroon vormen. Soms wordt naast glasvlokken ook bladgoud of bladzilver gebruikt voor extra lichtkracht.
Hoe herken je het: Zoek naar platte, onregelmatige insluitsels in het oppervlak — duidelijk zichtbaar als afzonderlijke fragmenten. Kantel het stuk in het licht om te zien hoe de vlokken het licht anders vangen en weerkaatsen dan het omringende glas.
→ Bekijk een Vetro con Scaglie-voorbeeld in onze collectie
14. Calcedonio — de imitatie van chalcedoon
Wat het is: Calcedonio is vernoemd naar de halfedelsteen die het nabootst en heeft een gemarmerd, veelkleurig uiterlijk met metaalachtige iriserende glans — vergelijkbaar met agaat of jaspis. Een van de oudste Murano-technieken, ontwikkeld in de 15e eeuw. Authentiek Calcedonio uit de Renaissance is buitengewoon zeldzaam; stukken uit het midden van de vorige eeuw zijn toegankelijker, maar nog steeds ongewoon.
Deel twee: algemene vintage glassoorten
15. Opaalglas
Wat het is: Doorschijnend melkachtig glas met een zachte iriserende glans, oorspronkelijk in de 19e eeuw in Frankrijk ontwikkeld. Anders dan Lattimo (volledig ondoorzichtig) laat opaal licht door — met een kenmerkende warme amber- of roze tint aan de randen, bekend als het “vuur” van het glas.
Hoe herken je het: Houd het stuk voor een sterke lamp. Echt opaal toont een warm amberkleurig of oranje “vuur” aan de randen. Volledig ondoorzichtig glas is Lattimo; opaal zit ertussenin.
16. Mat / satijnglas
Wat het is: Ontstaat door afgewerkt glas bloot te stellen aan fluorwaterstofzuurdamp of het te zandstralen, wat een zachte matte afwerking geeft. Het resultaat verstrooit licht prachtig — warmer en intiemer dan helder glas. Veel gebruikt in Italiaanse, Scandinavische en Franse verlichting uit het midden van de vorige eeuw.
→ Bekijk een voorbeeld van mat / satijnglas in onze collectie
17. Rookglas
Wat het is: Glas met een grijze, bruine of bronskleurige tint, verkregen door tijdens de productie metaaloxiden toe te voegen. Het bepalende materiaal van het Italiaanse en Scandinavische design uit de jaren 60–70 — somber, verfijnd, diep sfeervol. Na tientallen jaren als gedateerd te zijn beschouwd, is rookglas weer helemaal terug.
→ Bekijk een voorbeeld van rookglas in onze collectie
18. Amberglas
Wat het is: Warm goudbruin glas, gekleurd met ijzer- en zwavelverbindingen. Een van de oudste glaskleuren in de geschiedenis. In het design van het midden van de vorige eeuw was amberglas een vast onderdeel van Italiaanse en Scandinavische verlichting, vaak gecombineerd met messing onderdelen die de warme tinten weerklonken.
19. Overvangglas
Wat het is: De bredere categorie voor alle glas met twee of meer versmolten lagen van verschillende kleuren of soorten. Incamiciato is de Murano-specifieke versie; overvangglas werd in de 19e en 20e eeuw door heel Europa gemaakt — in Bohemen, Frankrijk, Engeland en Scandinavië.
20. Craquelé glas
Wat het is: Ook wel ijsglas of craquelé genoemd — het hete glas wordt kort in koud water gedompeld, waardoor het oppervlak barst, en daarna meteen opnieuw verhit en tot de uiteindelijke vorm geblazen, zodat de scheuren aan de binnenkant afgesloten blijven. Het oppervlak blijft glad, maar het binnenste zit vol fijne breuklijnen die het licht dramatisch vangen en verstrooien. Ontwikkeld in Venetië in de 16e eeuw.
21. Iriserend glas
Wat het is: Glas dat met metaaloxidedampen is behandeld voor een regenboogachtige glans die met de lichthoek verschuift — van goud naar groen, paars en blauw. Het effect bootst de iriserende glans na van oud glas dat in de loop der eeuwen een natuurlijke patina heeft gekregen. Populair gemaakt door Louis Comfort Tiffany en de glasfabriek Lötz aan het eind van de 19e eeuw.
→ Bekijk een voorbeeld van iriserend glas in onze collectie
22. Mondgeblazen glas
Wat het is: De basistechniek achter bijna al het Murano-werk. Gesmolten glas wordt aan het uiteinde van een holle ijzeren pijp (de canna da soffio) verzameld en door de adem van de glasblazer opgeblazen, en nog heet gevormd door zwaartekracht, middelpuntvliedende kracht en handgereedschap. Elk mondgeblazen stuk is uniek.
Waarom het ertoe doet: Mondgeblazen glas heeft kleine onregelmatigheden — variaties in wanddikte, subtiele asymmetrieën, gereedschapssporen — die de handtekening van menselijk maakwerk zijn. Deze “onvolkomenheden” zijn geen gebreken; ze zijn het bewijs van vakmanschap.
→ Bekijk een voorbeeld van mondgeblazen glas in onze collectie
23. Geperst glas
Wat het is: Gesmolten glas dat in een mal wordt geperst in plaats van geblazen. Maakt nauwkeurige, herhaalbare patronen mogelijk en werd vanaf de 19e eeuw veel in massaproductie gebruikt. Minder prestigieus dan geblazen glas, maar tot grote schoonheid in staat — vooral in geometrische Art Deco-ontwerpen.
→ Bekijk een voorbeeld van geperst glas in onze collectie
Elk stuk in de collectie van Vintage Glass Gems is een authentiek vintage Italiaans glasobject, afzonderlijk ingekocht en zorgvuldig ingepakt in Italië. Elk stuk draagt de sporen van zijn maakproces — de lichte onregelmatigheden, de kleurdiepte, de kwaliteit van het licht — die geen reproductie kan evenaren.
Bekijk onze volledige collectie →
